CV Tuning

De betekenis van een stooklijn

Een stooklijn legt de relatie vast tussen de buitentemperatuur en de temperatuur van het ketelwater. Niets meer! Die relatie zegt bijvoorbeeld niets over de binnentemperatuur, en de ketel zal ook niet reageren op die binnentemperatuur. Ook al is het binnen 10 °C te warm, de ketel zal daarom niet uitgaan.

Het belangrijkste uitgangspunt van een weersafhankelijke regeling

Een goed ingestelde stooklijn onderhoudt een binnentemperatuur van 20 °C.

Het is een uitgangspunt. Het hoeft dus niet zo te zijn; het hoort zo te zijn. Men veronderstelt dat u de stooklijn goed zet. De verantwoordelijkheid voor het resultaat van de ingestelde stooklijn ligt bij de gebruiker of de installateur. Het apparaat zelf treft nooit geen blaam!
Overigens klopt het uitgangspunt wel, maar er zit een addertje onder het gras. Goed ingesteld kan een stooklijn wel 20 °C onderhouden, maar hij kan niet én 20 °C maken ('s ochtends) en 20 °C onderhouden (de rest van de dag). De consequentie is dat stooklijnen altijd te hoog staan; het wordt de hele dag te warm. Dat is onwenselijk, vandaar dat men overal thermostaatkranen plaatst.  Die moeten het teveel aan warmte tegen houden, wat lukt voor de radiatoren, maar niet in de leidingen. Daar zit altijd te warm water in. Dit verklaart het hoge gasverbruik bij weersafhankelijke regelingen.

Het bepalen van de juiste instelling

Een rechte lijn is vastgelegd wanneer twee punten bekend zijn, of wanneer één basispunt bekend is en de hoek van de lijn bekend is. Beide methodes worden gebruikt, afhankelijk van het type apparaat. Welke methode men ook heeft, het basispunt is altijd 20/20. Wanneer het buiten 20 °C is, moet het water ook 20 °C zijn. Is de temperatuur hoger, dan zal het te warm worden, en is de temperatuur lager, dan koelt het af. Alleen 20/20 kan een binnentemperatuur onderhouden van 20 °C. Daarna splitsen de wegen:

  • Stelt men in via een tweede punt, dan kiest men meestal een watertemperatuur bij 10 °C vorst. Afhankelijk van de huisisolatie, het ketelvermogen en radiatorcapaciteit, kiest men meestal een punt tussen de 70 en 80 °C. Het instellen gebeurt bijna altijd digitaal, via het installatiemenu
  • Moet men een hoek instellen, dan geeft een tabel in de bedieningshandleiding aan hoe de hoek de watertemperatuur en de buitentemperatuur bepaalt. Ook hier kiest men de gewenste watertemperatuur bij 10 °C vorst, en leest dan uit de tabel de waarde van de hoek af. Het instellen is de ene keer digitaal, en soms analoog, zoals op de foto's 2 - 4, bij de Cenvax VAG 4000.
    In de tabel ziet men dat een steilheid van bijvoorbeeld 1,6 bij 10 graden vorst een watertemperatuur geeft van 75 °C. Is dat wat u wilt, stel dan de knop S van de Energycontrol (links) op 1,6.

Stel dat het warmer moet zijn dan 20 °C

Heeft men eenmaal de juiste stooklijn gevonden (voor 20 °C), dan kan men die binnentemperatuur verhogen door de stooklijn paralel omhoog te schuiven. Ongeveer 2 graden watertemperatuur per graad binnentemperatuur. Dat kan natuurlijk vrij gemakkelijk door de twee punten te verstellen (methode 1). Wanneer men over een hoekwaarde beschikt hoeft alleen het basispunt versteld te worden; de hoek blijft altijd hetzelfde.
Bij de regeling op de vierde foto gebeurt dat op de bovenste knop. De schaalverdeling is de binnentemperatuur.

Nachtverlaging

Dat is de instelling voor de nacht, waarbij een lagere stooklijn gekozen is.  De installatie is dus 'aan'. De ketel brandt dan ook 's nachts, alleen op een lager niveau. Stel dat u kiest voor een nachtverlaging van 5 °C. De watertemperatuur daalt dan met ongeveer 10 graden. De vraag is, hoe besparend dat is:

  • Behalve die daling van de watertemperatuur, daalt ook de buitentemperatuur, en vaak met meer dan 5 °C. In dat geval stookt de regelaar 's nachts met een hogere watertemperatuur dan overdag. Dus i.p.v. 'uit' brandt de ketel harder dan overdag.
  • En er gebeurt nog wat. Zoals al gezegd moeten stooklijnen altijd te hoog staan, want anders kunnen ze geen ruimte opwarmen. De daling is dan niet van 20 naar 15 °C, maar bijvoorbeeld van 23 naar 18 °C. Daarmee zal het wel iets afkoelen, maar als dat gebeurt, lopen de thermostaatkranen open. Er is dan wel water van een lagere temperatuur dan overdag, maar daarvan stroomt wel veel meer door de radiatoren. En dan koelt het niet meer af. 

Nachtverlaging is om beide redenen dus eigenlijk geen verlaging. Men stookt dag en nacht ongeveer op hetzelfde niveau. Dat is dus waarom pure weersafhankelijke regelingen energieverslinders zijn.